€1.249,00
De Explore Scientific 305mm Ultra Light Dobson levert serieuze prestaties voor de visuele deep-sky liefhebber. Met een aperture van 305 mm en een snelle f/5 verhouding (1525 mm brandpuntsafstand) geeft deze Dobson rijke, contrastrijke beelden van nevels, sterrenhopen en zelfs planeetdetails bij hogere vergrotingen. De Ultra Light-serie is ontworpen om grote spiegels toegankelijker en transporteerbaarder te maken door een geoptimaliseerde aluminium sandwich-constructie, grote soepele altitude-wielen en een slimme indeling waarbij secundaire unit en wielen in de rockerbox passen. De optiek en mechanische keuze — 9-punts primaire cel, tool-free secundaire collimering en ingebouwde ventilatoren — tonen dat deze telescoop is bedoeld voor serieuze visuele observatie met relatief weinig setup-tijd. Verwacht uitstekende deep-sky prestaties, snelle thermische gelijkmaking en gebruiksgemak, terwijl je rekening houdt met de beperkingen voor gemotoriseerde tracking en lange belichtingen.
Goed om rekening mee te houden voordat je een aankoop doet.
| Aperture | 305 mm (12 inch) |
| Focal ratio | f/5 |
| Focal length | Ongeveer 1525 mm |
| Primairy mirror cell | Moderne 9-punts cel met radiale kogelondersteuning |
| Secondary mirror | Tool-free collimering, modern vangspiegelontwerp |
| Koeling | Twee radiale ventilatoren voor snelle thermische balans |
De Explore Scientific 305mm Ultra Light Dobson biedt het beste van twee werelden: flinke lichtverzameling van een 12" (305 mm) spiegel en een constructie die ontworpen is om mobieler en gebruiksvriendelijker te zijn dan klassieke zware Dobsons. Met een brandpuntsafstand van ongeveer 1525 mm (f/5) is dit instrument in staat om relatief grote velden met veel helderheid weer te geven — ideaal voor emissienevels, planetaire nevels, sterrenhopen en voor uitdagende UGC/IC objecten. De primaire spiegel rust in een moderne 9-punts cel met radiale kogelopstelling, wat de ondersteuning en stabiliteit van de spiegel optimaliseert en collimatie nauwkeurig en reproduceerbaar maakt. De secundaire spiegel kan zonder extra gereedschap worden gecentreerd, wat veldcollimatie eenvoudiger en sneller maakt tijdens een waarnemingssessie.
Mechanisch valt de Ultra Light op door de aluminium sandwich-constructie, grote altitude-wielen en een rockerbox waarin de secondary unit en wielen opgeborgen kunnen worden voor transport. Deze manier van bouwen reduceert het gewicht zonder in te leveren op stijfheid, wat merkbaar is bij hoge vergrotingen: de bewegingen zijn soepel en nauwkeurig dankzij de geoptimaliseerde wielen en lagers. Verder zijn er twee radiale ventilatoren geïntegreerd om de primairsnel naar thermisch evenwicht te laten komen, wat het wachten tot stabilisatie verkort en scherper beeld oplevert.
Praktisch is de dobson uitgerust met een afdeksysteem voor de primaire spiegel en een draagbord van vormbehoudend pressboard, en het aluminium zorgt voor dauwbestendigheid. De focuser is voorbereid op het gebruik van een coma-corrector, wat belangrijk is voor een f/5 systeem wanneer je een groter volleveld wilt gebruiken met scherpe sterren tot aan de rand. Samengevat is dit een zeer sterke visuele machine die speciaal is afgestemd op deep-sky waarnemen met oog voor draagbaarheid en snelle inzetbaarheid.
Een van de meest overtuigende pluspunten van de Explore Scientific 305mm Ultra Light Dobson is zonder twijfel de combinatie van grote aperture en relatief laag gewicht. De aluminium sandwich-constructie en slimme indeling maken hem veel gemakkelijker te vervoeren en op te slaan dan traditionele 12" Dobsons. In de praktijk betekent dit dat je vaker en gemakkelijker naar donkere locaties kunt rijden en dus meer waarneemt. De optische prestatie valt meteen op: bij lage tot middelmatige vergrotingen biedt de f/5 spiegel rijke, heldere beelden met veel zichtbare structuur in nevels en detail in de kern van open en bolvormige sterrenhopen.
Mechanisch is de telescoop heel doordacht: de grote altitude-wielen zorgen voor vloeiende, gecontroleerde bewegingen waar je fijn hoge vergrotingen mee kunt volgen — op visuele wijze, zonder dat je meteen behoefte hebt aan motoraandrijving. De 9-punts primaire cel met radiale kogellagers geeft een excellente ondersteuning en vermindert astigmatisme door vervorming van de spiegel. Het feit dat de secundaire mirror tool-free kan worden gecollimeerd en dat de primaire collimatie eenvoudig tijdens het controleren van het beeld kan worden aangepast, maakt opset en onderhoud laagdrempelig, zelfs onder koude nachten.
De ingebouwde ventilatoren zijn een erg nuttige eigenschap: ze versnellen het thermisch evenwicht aanzienlijk, waardoor de spiegel sneller scherpte levert en je minder tijd verliest bij wisselende temperaturen. Daarnaast is de focuser voorbereid op een coma-corrector, wat de gebruiksmogelijkheden uitbreidt voor gebruikers die scherpe randen over het volle beeldveld willen. Kortom: uitstekende optiek en slimme mechanica gericht op praktische, serieuze visuele waarneming.
Hoewel de Explore Scientific 305mm Ultra Light Dobson veel goed doet, zijn er enkele beperkingen waar toekomstige kopers rekening mee moeten houden. Ten eerste is dit primair een visueel instrument; voor lange-expositie astrofotografie vormt de Dobson-opstelling inherent beperkingen: geen ingebouwde gemotoriseerde tracking, en structurele vibraties en puntingsnauwkeurigheid maken langdurige begeleide opnamen praktisch uitdagend. Wie serieuze astrofotografie wil doen zal een andere opstelling of aanvullende apparatuur (zoals een wedge en externe motor) moeten overwegen, wat de eenvoud en draagbaarheid aantast.
Daarnaast is een snelle f/5 spiegel gevoelig voor coma aan de randen van het beeld bij het gebruik van kleinere oculairs of grote sensors. Dat betekent dat je, als je volleveld-beeldkwaliteit wilt, waarschijnlijk een coma-corrector moet aanschaffen. Die extra investering en de noodzaak van exactere collimatie vergroten de complexiteit voor beginnende gebruikers. Verder blijft het een fysiek groot instrument: hoewel lichter dan conventionele 12" Dobsons, past hij niet altijd in kleine auto's of in openbare vervoermiddelen zonder extra planning en hulp bij tillen.
Tenslotte: voor wie veel in stedelijke gebieden met veel lichtvervuiling observeert, is de winst van 305 mm aperture minder groot; de extra verzameloppervlakte wordt dan deels 'verloren' door achtergrondlicht en overbelichting van diffuse objecten. In dat soort omstandigheden biedt een kleiner, gemakkelijker op te zetten instrument soms een praktischer alternatief.
Als je overweegt de Explore Scientific 305mm Ultra Light Dobson aan te schaffen, bepaal dan eerst wat je prioriteiten zijn: wil je primair visueel deep-sky genieten of wil je ook (of vooral) astrofotografie gaan doen? Voor puur visuele waarnemers die diepe nevels, zwakke galaxieën en rijke sterrenvelden willen zien, is deze telescoop een uitstekende keuze — de grote aperture en f/5 verhouding leveren veel contrast en helderheid, en de mechanische eigenschappen maken langdurig gebruik prettig. Als je echter ambitie hebt voor long-exposure fotografie, overweeg dan of je bereid bent in extra apparatuur te investeren (wedge, motoraandrijving, veldstabilisatoren) of dat je voor een montering met tracking kiest.
Logistiek gezien: plan je transport en opstelling. Ondanks de Ultra Light-opzet is dit geen instapmodel in formaat; meet je auto en beoordeel of de rockerbox en mirrorbox afzonderlijk passen. Gebruik eventueel draagbanden of hulp bij tillen. Maak een routine voor collimatie en thermisch stabiliseren: controleer de secundaire collimering snel met de tool-free schroeven en laat de ventilatoren draaien zodra je buiten bent om de opwarming van de spiegel te verminderen. Investeer in een eenvoudige laser- of Cheshire-collimator en leer collimatie tijdens een koude nacht uit te voeren — dit maximaliseert het beeldpotentieel.
Accessoires die ik sterk aanbeveel: een coma-corrector (voor scherpe randen bij grote velden), een set hoogwaardige oculairs met lage en middelhoge vergrotingen (bijv. 30–40 mm voor volleveld, 8–15 mm voor planeten/clusters), comfortabele stoel en eventueel een red-dot finder of Telrad voor snel uitrichten. Zorg ook voor een stroombron of powerbank voor de ventilatoren en eventuele accessoires. Met deze voorbereiding haal je het maximale uit de 305 mm Dobson en kun je snel en comfortabel indrukwekkende waarnemingen doen.
De Explore Scientific 305mm Ultra Light Dobson is een overtuigende keuze voor de serieuze visuele waarnemer die maximale lichtverzameling wil combineren met praktische draagbaarheid. De optische prestaties van een 305 mm spiegel in een f/5 configuratie spreken voor zich: heldere, contrastrijke beelden van diepe hemelobjecten en verrassende detailweergave in clusters en planetaire schijven. De mechanische uitwerking — 9-punts primaire cel, tool-free secundaire collimering, grote altitude-wielen en de aluminium sandwich-constructie — maakt hem zowel stabiel als relatief mobiel voor zijn klasse.
Er zijn duidelijke grenzen: voor astrofotografen die lange belichtingen willen maken is een Dobson niet de ideale basis tenzij je bereid bent extra hardware en complicaties te accepteren. Ook kan de noodzaak van een coma-corrector en de fysieke afmetingen voor sommige gebruikers nadelen vormen. Toch biedt de telescoop voor zijn doelgroep een uitstekende prijs-kwaliteitsverhouding; hij brengt veel van de voordelen van grotere, zwaardere Dobsons binnen bereik van waarnemers die meer flexibiliteit willen.
Mijn eindoordeel: als je voornamelijk visueel observeert, vaak naar donkere locaties rijdt en waarde hecht aan snelle inzetbaarheid en hoge lichtverzameling, dan is de Explore Scientific 305mm Ultra Light Dobson een zeer sterke keuze. Het is een instrument dat je naar waarneemplezier en diepe hemelobservatie tilt zonder onnodige complexiteit — mits je bereid bent rekening te houden met de praktische aspecten rond transport, collimatie en eventueel aanvullende accessoires voor optimale beeldkwaliteit.
Maarten is oprichter en eigenaar van Telescoop Gids. Vanuit zijn jarenlange hobby én praktische ervaring met refractors, Newtons en Dobsons helpt hij lezers de juiste telescoop te kiezen. Hij test apparatuur zelf, let op gebruiksgemak, optische kwaliteit en prijs-kwaliteit, en vertaalt techniek naar begrijpelijke tips. Wanneer hij niet schrijft, kijkt hij graag naar de maan en planeten met zijn dochter en houdt hij een waarneemlog bij.
